di 23 juni 2026
Lezing | Het Gesprek: Re-thinking Re-use

Sprekers: Iris van de Wal en Jarrik Ouburg
Moderator: Jan Richard Kikker

Iris van der Wal
is een ruimtelijk ontwerper, die sinds 2017 met haar studio werkt aan architectuurprojecten, tentoonstellingsontwerp en onderzoek. Ze richt zich vaak op erfgoed dat over het hoofd wordt gezien, wordt betwist of te snel wordt afgedaan. Werken met het bestaande wakkert een creativiteit aan die nieuwe materialen zelden kunnen bieden, een aanpak die steeds urgenter voelt in een overconsumerende industrie. Iris staat op de shortlist van de Prix de Rome Architectuur 2026 met het project 'Prefab as Found, a Factory for Architectural Reuse', samen met architect Maarten Plomp.

Slopen als ontwerpmethode
Wat als sloop geen einde is, maar een onderdeel van een ontwerpproces, een methode om tot nieuwe betekenis te komen? Voor haar onderzoek Slopen als ontwerpmethode reisde Iris van der Wal naar Japanse steden en het platteland, waar vergrijzing en leegloop zichtbare sporen achterlaten in het landschap. Daar trof ze initiatieven die sloop op een radicaal andere manier benaderen: niet als verlies, maar als methode om kennis, verbinding en nieuwe mogelijkheden te creëren.

Ze bezocht plekken waar vrijwilligers samen leegstaande gebouwen uit elkaar halen en zo leren hoe een gebouw in elkaar zit. Ze sprak met architecten die materialen een tweede leven geven, met restaurateurs die religieuze en historische betekenis bewaken, en met mensen die nadenken over hoe je een regio nieuw leven inblaast. Van antieke bouwmaterialen die de wereld over reizen tot een architect die zichzelf liever ontwikkelaar noemt. De Japanse perspectieven op het bestaande blijken verrassend waardevol voor de Nederlandse praktijk.

Jarrik Ouburg
HOH Architecten is in 2017 opgericht en wordt geleid door Freyke Hartemink en Jarrik Ouburg. Het bureau ontwerpt op alle schaalniveaus van de gebouwde omgeving — van stedenbouwkundige visies en woongebouwen tot interieurs, tuinen en tijdelijke interventies. De bestaande situatie wordt altijd gezien als een tabula scripta: een beschreven blad waarop je verder schrijft. Werken met wat er is, met wie er zijn en met de middelen die beschikbaar zijn, staat centraal in elk project.

Relatie met Japan
De Japanse connectie zit diep verankerd in de biografie van beide partners. Freyke Hartemink was van 2001 tot 2003 als onafhankelijk onderzoeker verbonden aan de Universiteit van Tokio, waarna ze als architect werkte bij het gerenommeerde Kengo Kuma & Associates in Tokio. Jarrik Ouburg werkte bij Toyo Ito & Associates in Japan en was als research fellow verbonden aan het Tokyo Institute of Technology met een Monbusho-beurs. Japan is dus geen extern thema, maar een persoonlijke en professionele achtergrond voor beiden.

Re-thinking Re-use — samenvatting
Het boek biedt een alternatieve benadering van architectuur en erfgoed, gericht op hergebruik van bestaande gebouwen als alternatief voor sloop of conservatieve restauratie — een brug tussen heden, toekomst en verleden.

De kern van het boek is een vergelijking tussen twee bouwculturen: de Japanse bouwcultuur is van oudsher gevormd door een traditie van sloop en wederopbouw, voortgekomen uit historische rampen zoals aardbevingen en branden, met een sterke focus op de toekomst. De Nederlandse bouwcultuur daarentegen bouwt voort op het verleden en kijkt terug voor inspiratie.

Door deze twee perspectieven naast elkaar te leggen, ontstaat een derde benadering — één die vertrekt vanuit het heden, en het gebouw niet ziet als een definitief eindpunt of uitroepteken, maar als een komma: een pauze tussen transformaties.

In samenwerking met Nederlandse en Japanse partners heeft HOH Architecten uitgebreid onderzoek gedaan via workshops, mental mapping-oefeningen en publieke lezingen op locaties in Japan (Tokyo, Sapporo en Kurashiki) en Nederland. Het centrale vraagstuk: hoe waarderen we verandering, tijd, materialen, ruimte, ontwerp en vakmanschap? En hoe beïnvloedt de gebouwde omgeving de beleving ervan?

Het boek werd gepresenteerd op de World Expo Osaka 2025, als onderdeel van het Nederlandse paviljoen — een passende plek voor een werk dat het gesprek tussen de twee culturen letterlijk op Japanse bodem voert.